På ein sate på vestsida av Ordalselvi midt over for Tytegrav, ligg Vesle-Omtveit fint mot morgonsoli. Det er no tvo bruk som ligg nesten tun i tun. Den øvre garden er hovudbølet. Dela i 1835, 24. 10. Til Omtveit høyrde plassen Sporastaul som vart selt frå 1752, 12. 10. til Lavr. Nilsson ‏(men truleg eig far hans Nils Bjørgulvson plassen sk. 6. 6. 1733, net. 45 rd.)‏

Garden øydegard 1647, 2 tn. + 1 sauskinn og 1 ½ daler «en liten og skarp jord uden tilliggende eiendom.» -- Buskapen 1657, 1 hest, 3 kyr, 5 sauer og 3 geiter.

Vesle-Omtveit er nemnt i eit prenta diplom frå 1557, 20. 4. ‏(D. N. XV s. 785)‏. Torkjel Aslakson seier seg å ha selt Torbjørn Tormodson 3 markabol i Omtveit «som liggir v/ Tithegraff» og har fått det meste av pengane, Kjetil Tjostolvson hengjer innsigle sitt under.

Ditto 1566, 27. 2. ‏(D. N. XI s. 814)‏. Svorne lagrettsmenn Torgrim Berger, Helie Vesterdal «qued guds oc sinne kungørendis» at Olav Tordson selde 3 m. bol i Omtveit i Sandlands grenn i Br.berg til Torbjørn Tormodson. ‏(Skrive i Kviteseid)‏.

Eit uprenta diplom frå 1569, 5. 6. Skjøte på Omtveit + «en ødegaard på Overdalsfjeld» -- ‏(kan det vera Sporastaul?)‏ -- Torbjørn Tormodson sel 6 markabol i desse 2 bruki til Biuff Halvorson ‏(Bjug)‏ og får 32 daler og 2 snime kyr. ‏(haustbærde.)‏

Lagren: Jørgen Olavson, Eiul Tollefson og Svenigh Tjostolvson.

Eigarar og brukarar. Frå fyrst av er det leiglendingar på garden. Det er Egil Holtan som eig garden ‏(1623-25)‏ sidan Såmund Lundevall. ‏(1626-40)‏. Torgeir Åse eig 2 tn. ‏(1648-61)‏ Anders Omtveit er odelsbonde ‏(1642-48)‏ og eig 2 tn. Knut er brukar 1654-59 ‏(1660 «Knuts arvinger 2 tn. m.b.»)‏.

Ved folketelj. 1664 er Lars oppsitjar 30 år, han har garden til 1688. Ouver ‏(1691-92)‏, Lavrants Tovson ‏(1695-99)‏ Bergit Tallevsdotter Holtan, enka etter Lavrants, har garden 1700-03. Br.berg kyrkje 1 sauskinn 1647, seinare omgjort til 1/8 tn.

Det er skifte på V.Omtveit 1727, 26. 11. etter Bergit Tallevsdotter -- gift att med Nils Bjørgulvson. 3 born ‏(Tallev Lavrantson, Bjørgulv og Lavrants Nilssøner)‏.

Brt. 153 rd. Net. 83 rd. Medrekn. jord i V.Omtveit 3 ½ sauskinn, 5 7/12 sett. m.b. 110 rd. NB. Bergit «odelsbaaren og løsen til arvetomten Lille-Omtveit.» Tallev, erver garden. Nils Bjørgulvson «henholdt sin odelsrett til Lønnegraff.»

Skifte 1734, 25. 9. etter Tallev Lavrantsson g.m. Svanaug Torjusdotter ‏(Torgrim 2 ½ år)‏ Net. 71 rd. medr. jord i V.Omtveit 1 tn. 4 sett. 130 rd.

Olav Vesle-Omtveit har garden 1736-57. Torgrim Tallevson får heimel på 1/3 tn. og 7 skinn 1759, 6. 3. ‏(g. 27. 12. 1761 med Mari Eriksdotter)‏ Skifte etter Torgrim 1768, 8. 6. ‏(Tallev 4 år)‏. Brt. 375 rd. Net. 221 rd. -- medr. garden V.O. 4 sett. 7 skinn, 250 rd. Mari g. II Endre Torkjelson. Han heimlar 11/24 tn. 1768 og Tallev Torgrimson 1/3 tn. og 8 skinn 1786.

I 1810, 30. 7, oppgjev Mari og Endre buet. ‏(Barnlause)‏. Brt. 1637 rd. Net. 1490 rd. ‏(tilgode 1518 rd.)‏.

Arvingar: Endres systersøner: Rårnund Haraldson og Torkjel. Kona Mari hadde systeri Kari g.m. Åmund Tallevson og broren Kjetil, ‏(død)‏. ‏(Born: Erik Kj. Tytegrav, Torbjørn 32 år, Kari og Gunhild)‏.

Råmund Haraldson får fyrst 1/3 tn. i 1808, sidan auka til 1 tn. 4 sett. ‏(1815-21. Han d. 1830 -- 60 år.

Garden vert dela 24. 10. 1835 mellom Tormod Tallevson Magnushommen og Kirsti Lavrantsdotter og sonen Lavrants Råmundson. (Kurator Halvor O. Sandland)‏. Kvar lut 2 sett, 4 skinn. Lavrants d. 1845 -- 29 år.

I 1834 vigde Margit Råmundsdotter V.Omtveit og Svein O. Fleinsborg. Dei fer til U.S.A. frå Omtveit i 1843. ‏(Leiglending)‏. Same året til U.S.A. Eivind O. Vesle-Omtveit og Aslaug Kjetilsdotter ‏(med Eivind 13 år f. i Seljord)‏ Eivind O. Skori kjøpte V.O. 1838.

I 1852 Em. Søren Hakeson V.O. ‏(37 år)‏ og Margit Lavrantsdotter ‏(36 år)‏ til U.S.A.

Føderådsbrev 1844, 26. 9., til Kirsti Lavrantsdotter

Margit Aslaksdotter Hustveit g.m. Gjermand Jonson Bekkhus, Rauland, bur på øvre Vesle-Omtveit i 1860 åri.

Margit g. II Lavrants Kristofferson. ‏(Midbøen II 100)‏. Ho d. 1876 og Lavr. g. II med E. Margit Tallevsdotter ‏(Kleiv 134)‏ i 1893.

Denne Lavrants eig garden i 1889 og sel han i 1898 til Hans O. Kilen g.m. Bergit O. Øverland. Sonen Olav g.m. Åse Gunnulvsdotter Trovatn overtok garden 1919. Storleik: 18 mål dyrka jord, 5 mål beite og 700 mål utmark. Nystaul og Djupekjer er gamle attlagde staular. Husi på garden i god stand.

Stoga omreidt 1953. Buret frå 1850, klædt framside med utskurd av Leiv Sandsdalen. Kvern i sameige med nedre Omtveit.