Dette er nok hovudbølet. Kva tid husi er flutte nordom Ledbekken frå tuftene ved Dalaspae er ikkje så godt å vita. Men visst er det at stoga fyre den som no står, hadde ei anna tuft litt lenger nord i tunet. Det var omkr. 1790.

Her har vore svært mykje stein i dette jordet som er nokså mykje hekut. Svære steinrøysar med tusenvis av lass, er hauga opp eller lagt som mur i deilde-bytet. Nordre Dalen har 20 måI dyrka jord og 30 mål anna innmark. -- Den samla utmark ikr. 1500 mål etter at Norigard Dalen vart fråskild 29. 11. 1861, tingl. 13. 1. 1862.

Til nordre Dalen høyrde i si tid Åskleiv, Bergdal, Bergshyl, Midbøen, Hommen, Haugen, Langelid og staulene Lauvås, Høge-Nystaul, Låge-Nystaul, Heiskar og Roffsstaul.

Sume av plassane har vorte eigne bruk, ‏(Midbøen, Hommen)‏ men dei fleste er attlagde -- t. d. Åskleiv. Der budde sist Gunnar Eilevson og Aslaug Olavsdotter i 1888. Bergdal, huslaust. Sist Knut K. Midbøen og Johanne Olavsdotter 1912. Bergit heitte ei kone på Bergdal som drap ei gaupe. Det gjekk så til: Gaupa kom drivande med ei geit som hovudstupp rømde inn i smia. Bergit etter og fekk stenge att dynni -- og med smiesleggja som våpen drap Bergit gaupa.

Bergit f. 1801 til U.S.A. 1868 g.m. Torvild Aslakson Bergdal d. 1863. -- Dei hadde 11 born. -- Bergdal høyrer no til Gunleik S. Dalen. Han nyttar det til kulturbeite.

Husi på garden er gamle og i brukeleg synd. Stoga er svært stor etter tilhøvi og med 2 kammers og ivistoge med 7 takbjelkar. Eit sieldan stort veggskåp på nordveggen ‏(2,10 m br. og 2,30 m høgt)‏ millom dynni og høgsætet, har 2 store dynnar nede og 3 oppe, og med doble og enkle rekkjer av småspeglar til stas. ‏(79 stk.)‏ Noko defekt måling. Namn E.S.S. ‏(Eivind Såmundson)‏ 1796 og D.O.D. og dette rimet: «l mit hus du ei bande må, men heller ud på døren gå. Thi Herren Gud i Himmerig, han hører både dig og mig.» -- Nedgangen til kjellaren i skåpdynni til høgre, nytta til for 20 år sidan. Ei sermerkt stogeklokke, eit tårnur frå Holt jernverk, heng på veggen. Torvild Knutson kjøpte ho på auksjon etter Åsmund Nordgaard ikr. 1850.

Stabburet er påbygt og kledt 1914, men var opph. veslebur ‏(gamalt)‏ med tjørekrossar og bumerke.

Løda, innleft ‏(minka)‏ ber irstalet 1786, fjøs 1896. Eldhuset brann 1914, men oppsett att same året.

Det gamle buret som stod på garden og flutt frå Kleiv av Eivind ‏(son åt Såmund Såmundson Kleiv)‏, vart flutt til Norigard Dalen ved delingi i 1861. ‏(Sjå under N. Dalen)‏.

Eigarar og brukarar. Tjøstolv betalar arb.skatt 1593-94 og saltverkskatt 1609-11. Olav ‏(Oluff)‏ er leiglending 1611-40. I 1640 brukar odelsm. sjølv. Han heiter Gunnulv, Såmund heiter brukaren 1645. Ved folketelj. 1664 er han 40 år med søner Svein og Knut, 13 år og 12 år. Dette er nok den same som døydde i 1676. Olav O. Moen var mistenkt for å ha tilskunda døden hans. ‏(Meir om dette under Moen gnr. 57, bnr. 1)‏.

Såmund er nemnd odelsmann 1653-75 og eig 2 ½ tn. i Dalen og 1 ½ tn. i Rue. Svanaug Knutsdotter kona hans, har odel til Hovdekleiv, ‏(1 tn. 1679-81)‏.

Elles har garden vone pantsett til så mange, større eller mindre luter. I 1647-54 eig Olav Nordbø ‏(Omisdal Langlem)‏ 3 1/12 tn. og i 1672-81 Åshild Nordbø 2/3 tn. ‏(Ho er dotter til Gunnulv Såmundson)‏.

Brunkeberg kyrkje eig ¼ tn. i Dalen 1713 og det same 1751 og 1772. I 1683-88 er Gunnulv og Tolf eigar av garden. ‏(4 ¼ tn.)‏ Gunnulv finn me framover til 1709 og son hans Såmund, eig ¼ tn. 1727. Elles er det litt laust kven det er som har nordre Dalen framover til Eivind Såmundson heimlar 4 tn. + 5 kalveskinn 27. 2. 1767. Der er nokre skifte på nordre Dalen, men det tykkjest vera etter leiglendingar. Såleis i 1712, 11. 8. etter Asbjørn Gunnulvson g.m. Tone Åsmundsdotter ‏(1 barn, umynd.)‏ Brt. 73 rd. Net. 24 rd.

Markeskilsak 7. 6. 1734, Såmund Kleiv eig Nordre Dalen. Skifte 1739, 20. 8., etter Margit Olavsdotter g.m. Såmund Sveinson. 3 born. ‏(Margit g.m. Gunleik Øygarden, Bergit (enke)‏, Margit d.y. 22 år). Brt. 48 rd. Net. 27 rd. Ditto 1744, 6. 6. etter Olav Aslakson g.m. Hæge Aslaksdotter ‏(Rannei ½ år)‏. Brt. 59 rd. Net. 49 rd.

Så har me skifte etter Eivind Sårriundson 1790, 19. 10. g.m. Dordi Olavsdotter 7 born. ‏(Olav, Såmund, Egil, Eilev, Aslak, Egeleiv og Bergit)‏. Brt. 1324 rd. Net. 883 rd. Medrekna jord i nordre Dalen 4 tn. 5 kalveskinn m.b. over 4 tn. 5 k.sk., 3 sett. = 1000 rd. -- Denne Eivind Såmundson var ein vyrd og velhalden mann. Han hyste godt opp garden -- bygde stor timra løde 1786 og kosta svaler med fin utskur på det gamle loftet han flutte fra Kleiv. Eivind hadde ein av dei fremste stolar ved Brunkeberg kyrkje og fekk premie av Landhusholdn. selsk. i 1787 «Jordforbedring» 5 rd. I 1789 for «Haugdyrking».

Enka Dordi overtek heile garden i skifte 1790. I 1796 minka til det halve ‏(2 1/8 tn., 2 ½ skinn)‏ for sonen Olav har heimla 2 ½ tn. 26. 2. 1795, og overtek 4 ¼ tn. 5. 10. 1798. Denne Olav Eivindson g.m. Anne Knutsdotter Dalen har garden til han døydde 1823. Sønene Eivind ‏(1799-1860)‏ og Knut hadde garden til Torvild Knutson gift med Hæge syster deira, kjøpte garden ikr. 1832.

Torvild * miste kona andre året dei var gift ‏(1828)‏. Dei var då på Djuve, men i 1831 vart han g.m. Anne Taraldsdotter Lundevall. ‏(11 born, 1 død, alle f. Dalen)‏. I skiftet etter Torvild i 1861 vart garden deila millom Tarald og 2 brør. Tarald fekk norigard og hyste der. Han fekk det fine loftet med utskurd 1787 og fjøs og stoge. Tallev og Torbjørn fekk att hovudbølet. Seinare selde dei det til broren Torjus g.m. Helbjørg Sveinungsdotter Berge. ‏(Grave 13)‏. Torjus døydde berre 35 år gamal i 1882 og enka Helbjørg sat med garden til i 1898 då sonen Sveinung overtok. Han vart i 1910 g.m. lærerinne Bergit Gunleiksdotter Sisjord, Bø.

Sveinung har dyrka opp 8 mål steinsett jord, vreita og tørrlagt mykje av det gamle jordet, sprengt stein og lagt opp store steinrøysar. Han fekk Tor Vås premie 1940. Elles har han vore mykje interessera i feal og hatt fleire premiekyr ved fesjåi. Han har vore glad i gamle folkeminne, og gjeve eit bra tilfang til Rikard Berge og andre samlarar. Kona ‏(d. 1956)‏ var og glad i ættesoger og folkeminne. Ho var lærar i ytre Dalane i 8 år.

Den eldste sonen Torjus g.m. Ingebjørg O. Dalen ‏(Norigard)‏ overtok garden i 1931. ‏(Sjå ættesoga Kallåk 62)‏.